Unia Europejska szykuje rewolucję w systemie opłat drogowych, która może przyspieszyć transformację ekologiczną w transporcie ciężkim. Po długich negocjacjach Parlament Europejski i Rada UE osiągnęły porozumienie w sprawie nowych regulacji. Kluczowa zmiana to wprowadzenie znaczących ulg dla ciężarówek spalinowo-elektrycznych, co stanowi istotne złagodzenie dotychczasowej polityki skupionej niemal wyłącznie na pojazdach w pełni elektrycznych.

Nowe przepisy mają być odpowiedzią na głosy branży transportowej i producentów pojazdów, którzy wskazywali na praktyczne trudności związane z całkowitym przejściem na napędy bateryjne. Proponowane rozwiązanie ma stanowić pomost technologiczny, ułatwiając firmom transportowym inwestowanie w bardziej ekologiczne, ale wciąż elastyczne operacyjnie pojazdy.

Na czym polega zmiana w polityce UE dotyczącej opłat drogowych?

Dotychczasowe unijne regulacje i plany wsparcia koncentrowały się na promowaniu pojazdów zeroemisyjnych, czyli w praktyce głównie ciężarówek w pełni elektrycznych (BEV) oraz wodorowych. Takie podejście, choć słuszne z perspektywy celów klimatycznych, spotykało się z krytyką ze względu na niedostatecznie rozwiniętą infrastrukturę ładowania oraz wysokie koszty zakupu pojazdów.

Nowe porozumienie stanowi pragmatyczny zwrot w tej polityce. Unijni decydenci uznali, że pojazdy spalinowo-elektryczne mogą odegrać kluczową rolę w okresie przejściowym. W efekcie ciężarówki wykorzystujące silnik spalinowy jako agregat prądotwórczy (tzw. range extender) zostaną objęte preferencyjnymi stawkami opłat drogowych.

Jakie pojazdy skorzystają z ulg?

Głównymi beneficjentami nowych przepisów mają być ciężarówki elektryczne z tzw. „range extenderem” (EREV – Extended Range Electric Vehicle). Są to pojazdy, w których głównym źródłem napędu jest silnik elektryczny, ale na pokładzie znajduje się również niewielki silnik spalinowy. Jego zadaniem nie jest bezpośrednie napędzanie kół, lecz działanie jako generator prądu doładowujący baterie w sytuacjach, gdy nie ma dostępu do zewnętrznej ładowarki.

Technologia ta rozwiązuje jeden z największych problemów transportu elektrycznego – lęk przed zasięgiem. Kierowca ma pewność, że nawet przy niskim stanie naładowania baterii będzie w stanie kontynuować jazdę, docierając do celu lub najbliższej stacji ładowania. To kluczowe dla zachowania płynności operacyjnej, zwłaszcza na długich trasach międzynarodowych.

Przykład z rynku: Scania 23G EREV

Idealnym przykładem pojazdu, który wpisuje się w nowe regulacje, jest Scania 23G EREV. Testowany między innymi przez firmę DHL model wyposażono w silnik elektryczny o mocy 401 KM oraz pomocniczy silnik benzynowy o mocy 163 KM, pełniący wyłącznie funkcję generatora. Dzięki takiemu rozwiązaniu ciężarówka może na co dzień poruszać się w trybie zeroemisyjnym, a w razie potrzeby doładować baterie w trasie, znacząco zwiększając swój zasięg operacyjny i niezależność od publicznej infrastruktury.

Nawet 75% zniżki na opłaty drogowe – co to oznacza w praktyce?

Zgodnie z osiągniętym porozumieniem, ciężarówki spalinowo-elektryczne typu EREV mają kwalifikować się do ulgi w wysokości nawet 75% na opłatach drogowych w całej Unii Europejskiej. To ogromna zmiana, która niemal zrównuje koszty przejazdu takimi pojazdami z kosztami ponoszonymi przez właścicieli ciężarówek w pełni elektrycznych, które często są całkowicie zwolnione z opłat.

Kalkulacja korzyści dla przewoźnika

Dla firmy transportowej taka zniżka przekłada się na realne, codzienne oszczędności. Opłaty drogowe stanowią znaczącą część kosztów operacyjnych, zwłaszcza w krajach z rozbudowanym systemem myta, jak Niemcy czy Francja. Redukcja tych kosztów o 75% może:

  • Zwiększyć rentowność zleceń: Niższe koszty stałe pozwalają na generowanie większego zysku z każdego kilometra.
  • Poprawić konkurencyjność: Firmy z flotą hybrydową będą mogły oferować bardziej atrakcyjne stawki frachtu.
  • Przyspieszyć zwrot z inwestycji: Wyższy koszt zakupu ciężarówki EREV w porównaniu do diesla zostanie szybciej zrekompensowany przez niższe koszty eksploatacji (opłaty drogowe, potencjalnie tańsza energia elektryczna).

Tak znacząca zachęta finansowa może skutecznie przekonać wielu przewoźników do modernizacji taboru. Inwestycja w pojazd spalinowo-elektryczny stanie się nie tylko wkładem w ekologię, ale przede wszystkim racjonalną decyzją biznesową.

Co zyskują producenci ciężarówek?

Nowe przepisy to również dobra wiadomość dla producentów. Stawiając na rozwój technologii EREV, mogą oni łatwiej spełnić coraz bardziej rygorystyczne unijne normy emisji CO2 dla nowych pojazdów. Sprzedaż większej liczby niskoemisyjnych ciężarówek pomoże im uniknąć gigantycznych kar finansowych, które grożą za przekroczenie limitów emisyjnych. Złagodzenie kursu przez UE daje im więcej czasu i elastyczności na rozwój technologii w pełni zeroemisyjnych, jednocześnie oferując rynkowi produkt, który jest już dziś praktyczny i opłacalny dla klienta końcowego.

Co z naczepami z napędem elektrycznym? Ich status pozostaje niejasny

Podczas negocjacji poruszono również temat innowacyjnych naczep wyposażonych we własny, elektryczny napęd osi. Takie rozwiązanie pozwala znacząco odciążyć silnik ciągnika siodłowego, co przekłada się na drastyczne obniżenie zużycia paliwa – w testach nawet o ponad 40%. Pomysł spotkał się z dużym zainteresowaniem, jednak jego wdrożenie do systemu ulg zostało odłożone w czasie.

Główną przeszkodą okazały się trudności natury praktycznej. Urzędnicy nie znaleźli na razie sposobu, jak weryfikować i rozliczać przejazdy z aktywnym napędem elektrycznym w naczepie. Pojawiły się pytania:

  • Jak systemy poboru opłat miałyby identyfikować, że naczepa aktywnie wspomaga ciągnik?
  • Jak naliczać zniżkę, jeśli napęd naczepy działa tylko na części trasy?
  • Jak ustandaryzować przepisy dla różnych typów naczep i ciągników?

Brak odpowiedzi na te pytania sprawił, że temat ulg dla naczep elektrycznych został zawieszony do czasu opracowania odpowiednich rozwiązań technicznych i prawnych. Choć technologia jest obiecująca, na jej preferencyjne traktowanie w systemach myta trzeba będzie jeszcze poczekać.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Osiągnięte porozumienie między Parlamentem Europejskim a Radą UE to kluczowy, ale wciąż polityczny etap procesu. Teraz muszą rozpocząć się formalne prace legislacyjne w Brukseli, które przełożą ustalenia na konkretne zapisy prawne. Następnie dyrektywa będzie musiała zostać wdrożona do porządku prawnego poszczególnych krajów członkowskich. Chociaż nie podano jeszcze dokładnego harmonogramu, branża transportowa z optymizmem oczekuje, że nowe regulacje zaczną obowiązywać w najbliższych latach, otwierając drogę do szerszego zastosowania ciężarówek spalinowo-elektrycznych na europejskich drogach.